Раство Хрыстова – другое па значнасці хрысціянскае свята пасля Вялікадня. Яго адзначаюць амаль ва ўсіх краінах свету, адрозніваюцца толькі даты і каляндарныя стылі (юліянскі і грыгарыянскі). Калі ў праваслаўных і католікаў адбылася такая блытаніна календароў, і што стала прычынай гэтага?

рождество

Юліянскі каляндар

Русь ўжо з X стагоддзя жыла па юліянскім календары, які быў заснаваны на назіраннях за рухам Сонца. Каляндар, распрацаваны астраномам Сазігенам на аснове календара Старажытнага Егіпта, з’явіўся яшчэ ў 46 годзе да нашай эры ў Старажытным Рыме, а ўвёў яго сам Юлій Цэзар.

Калі на Русі прынялі хрысціянства (гэта было якраз X стагоддзе), разам з рэлігіяй быў пераняты і юліянскі каляндар. Але ў ім працягласць года складала 365 сутак і 6 гадзін (менавіта таму кожныя чатыры гады да лютага дадаваўся адзін дадатковы дзень), што адрознівала яго ад астранамічнага сонечнага года, меншага па працягласці.

Такая розніца ў працягласці выклікала адставанне ад рэальнай змены гадоў. Гэта прывяло да таго, што у 1582 годзе яна склала цэлых 10 сутак!

Юлий Цезарь

Грыгарыянскі каляндар

Не заставалася нічога іншага, як правесці рэформу календара, якую ажыццявіла спецыяльная камісія, створаная папам Рыгорам XIII. Зараз разумееце, адкуль такая назва? Рэформа ліквідавала розніцу, папа дазволіў прапусціць некалькі дзён, з-за чаго 4 кастрычніка 1582 года ператварылася адразу ў 15 кастрычніка.

У кожныя 400 гадоў грыгарыянскі каляндар, які захаваў назвы месяцаў юліянскага календара, мае на тры высакосных гады менш, чым юліянскі. Пераход на новы каляндар быў вельмі доўгім, спачатку рэформа прайшла ў каталіцкі краінах, потым у пратэстанцкіх. Некаторыя азіяцкія і праваслаўныя ішлі да прыняцця новай традыцыі вельмі неахвотна, гэта здарылася толькі ў пачатку XX стагоддзя. Напрыклад, у Грэцыю каляндар прыйшоў толькі ў 1924 годзе!

папа григорий XIII

Юліянскі стыль у праваслаўнай традыцыі

Руская праваслаўная царква доўгі час ставілася да грыгарыянскага календара скептычна і нават адмоўна, але пасля таго, як Кастрычніцкая рэвалюцыя аддзяліла царкву ад дзяржавы, неабходнасць прывязваць грамадзянскі каляндар да царкоўнага знікла. Да таго ж, было вельмі нязручна ўзаемадзейнічаць з Еўрапейскімі краінамі з-за такой розніцы ў календарах.

У пераломны ва ўсіх адносінах 1917 год было узнята пытанне аб неабходнасці правядзення рэформы календара. Была ўнесена прапанова паступовага пераходу да новага календара – адкідаць кожны год па сутках. Але гэты шлях заняў бы 13 гадоў, таму Ленін дазволіў адначасовы пераход. Праваслаўная царква пераходзіць на новы стыль катэгарычна адмовілася, менавіта таму сёння каляндарны год у праваслаўных людзей праходзіць па грыгарыянскім календары, царкоўныя святы ж прывязаныя да юліянскай традыцыі.

З-за змены дат у 1918 годзе ў Расіі Раства наогул не было, паколькі да 1917 года там яно адзначалася 25 снежня. А ў 1919 годзе праваслаўныя хрысціяне ўпершыню адзначылі Каляды 7 студзеня.

Цікава, што з-за недакладнасці юліянскага каляндара у 2100 годзе Раство будзе трапляць ўжо не на 7, а на 8 студзеня.

Тавары па тэме