Слова «вітраж» з французскай мовы перакладаецца як аконнае шкло. У класічным разуменні, гэта шкляныя карціны, сабраныя з кавалачкаў шкла і апраўленыя вокладкай. Сёння вітражная тэхніка выкарыстоўваецца ў стварэнні і дэкарыраванні самых разнастайных прадметаў.

создание витража

Вітражы існуюць для запаўнення праёмаў у сценах архітэктурных пабудоў, яны адносяцца да манументальнага тыпу мастацтва. З даўніх часоў вітражы выкарыстоўваюцца ў храмах.

У раннехрысціянскі перыяд вокны храмаў запаўнялі тонкімі празрыстымі пласцінамі з селяніта або алебастра, якія складаліся ва ўзор альбо арнамент. Пазней у раманскіх цэрквах (у Германіі і Францыі) з’явіліся сюжэтныя вітражы. Яны адрозніваліся вялікімі памерамі, шматколернасцю, разнастайнасцю формаў шкельцаў, якія змацоўвалі свінцовымі перамычкамі.

Гатычныя саборы ўпрыгожвалі вітражамі з выявай рэлігійных і бытавых сцэн, а размяшчалі іх у спічастых вокнах і так званых «ружах» – вялікіх  круглых вокнах, раздзеленых вокладкай на часткі ў выглядзе кветкі або зоркі.

У эпоху Адраджэння падыход да вітражнага мастацтва змяніўся, вітражы пачалі існаваць у выглядзе жывапісу на шкле. У наш час пад паняццем вітраж часта разумеюць сверхпразрысты фасад.

работы Лады Леденевой

Чатыры самых вядомых вітражоў у свеце

  1. Мячэць Насір аль-Мульк у Шыразе (Іран)

Вітражы размяшчалі не толькі ў хрысціянскіх храмах, але і мусульманскіх мячэцях. Адным з самых вядомых і выдатных вітражоў у свеце лічыцца вітраж, упрыгожыўшы Іранскую мячэць Насір аль-Мульк у Шыразе. Гэта цудоўная архітэктурная будова даволі маладая, яна створана толькі ў канцы XIX стагоддзя. Мячэць дзівіць прыгажосцю сваіх вокнаў, якія размешчаны так, каб ранішняе сонца стварала на падлозе цэлы калейдаскоп ўзораў.

Мечеть Насир аль-Мульк в Ширазе
  1. Сабор Парыжскай Маці Боскай (Францыя)

Сусветна вядомы сабор, апеты самім Гюго, які пацярпеў у страшным пажары у 2019 годзе, славіцца не толькі сваёй гісторыяй, але і велічнай прыгажосцю. У ім знаходзіцца адзін з самых цудоўных вітражоў у свеце, які ўпрыгожвае паўднёвую «ружу». Вітраж Сабор Парыжскай Маці Боскай атрымаў у падарунак ад самога Людовіка IX.

Собор Парижской Богоматери в Париже
  1. Храм Саграда Фамілія ў Барселоне (Іспанія)

Кожны турыст па прыездзе ў Барселону імкнецца патрапіць у сэрца Іспаніі – храм Саграда Фамілія. Дзякуючы майстэрству вялікага архітэктара Антоніа Гаўдзі і пышным вітражы храма, сонечнае святло, як па чараўніцтве, афарбоўвае яго прастору ва ўсе колеры. Ствараецца ўражанне, што святло перамяшчаецца па храме, змяняючы колер ад халодных адценняў да цёплых.

Храм Саграда Фамилия в Барселоне
  1. Плошча Падзякі ў Даласе (Паўночная Амерыка)

Амерыка таксама можа пахваліцца ўнікальнымі вітражамі. Так, у 1977 годзе ў Даласе Філіп Джонсан стварыў праект уражлівага сабора, форма якога ўяўляе сабой спіраль. Сабор ўпрыгожваюць 73 вітражных вокны. Іх аўтарам стаў французскі мастак Габрыэль Луар.

Площадь Благодарения в Далласе

Мала хто ведае, але наш зямляк – сусветна вядомы мастак Марк Шагал – таксама прыклаў сваю руку да стварэння вітражоў.

Свае першыя вітражы ён стварыў ўжо ў старэчым узросце. Марк Шагал вельмі хутка асвоіў тэхніку роспісу шкла і стаў адным з самых вядомых вітражыстаў XX стагоддзя. Сакрэт асаблівага ззяння яго вітражоў заключаецца ў тэхналогіі нанясення пігментаў фарбы на шкло.

У 1977 годзе Марк Шагал стварыў вядомыя «Вокны Амерыкі». Цыкл складаецца з шасці панэляў вышынёй у 2,5 метра. Ён захоўваецца ў Інстытуце мастацтваў у Чыкага.

витражи Марка Шагала

У вёсцы Тудлі графства Кент знаходзіцца адзіная ў свеце царква, упрыгожаная вітражамі Шагала. Па словах самога мастака, натхненне пры стварэнні гэтых вітражоў яму прынёс восьмы псалом.

Шагал распісваў вітражы ў Іерусалімскай сінагозе, будынку ААН, Чыкагскім саборы Святога Стэфана і нават для сям’і Ракфелераў!