Снежань на парозе, значыць, надышоў час пагаварыць пра зімовыя традыцыі.

Зімой мы адзначаем самыя цёплыя, самыя душэўныя, самыя сямейныя святы. Сям’я не можа існаваць без традыцый, бо гэта вельмі моцная нітка, якая злучае яе з пакаленнямі продкаў. Традыцыі аб’ядноўваюць нас, робяць бліжэй і радней. Але ці ёсць у беларусаў унікальныя зімовыя традыцыі, якія адрозніваюць іх ад іншых народаў?

новогодние подарки

Славянскія зімовыя традыцыі вельмі цесна звязаны і шмат у чым пераклікаюцца, але гэта не значыць, што ў беларусаў няма ўнікальных абрадаў. У старадаўнія часы нашы продкі вылучалі толькі дзве пары года – цёплае лета і халодную зіму. Доўгі назіранне за зоркамі дало свой плён – нашы папярэднікі змаглі вылічыць дзень вясновага раўнадзенства, кропку адліку, калі ночы станавіліся карацей, а надвор’е цяплей. Неўзабаве сфармавалася традыцыя пад назвай «валачобніцтва»: людзі з песнямі абыходзілі двары суседзяў, жадаючы ім шчасця, удачы, здароўя і дабра.

З-за ўплыву хрысціянства паганская традыцыя стала відазмяняцца. Святкаванне Новага года звязалі з Калядамі і пачалі адзначаць на тры месяцы раней. «Валачобнiцтва» стала зімовай традыцыяй, зараз мы ведаем яе пад назвай Каляды. Але паганскія элементы адгадваюцца і ў хрысціянскім свяце: калядоўшчыкі апранаюць маскі розных жывёл, апранаюцца ў кажухі, вывернутыя навыварат і менавіта ў такім выглядзе абыходзяць хаты людзей. У аснове такога абраду – жаданне адпудзіць нячыстую сілу.

коляды

Вы ведалі, што ў беларусаў ёсць свой Дзед Мароз? Зваць яго Зюзя – гэта старажытнае бажаство нашых продкаў, якое загадвала маразамі, выклікала завею, завіруху і сцюжу. Па ўяўленнях нашых папярэднікаў, выглядаў Зюзя вельмі незвычайна: басаногі маляня з вялікім пузам і доўгай усклочанай барадой жыў пераважна ў лесе. Узімку ён выходзіў да людзей, каб апавясціць аб надыходзячых маразах. Упэўненыя, што вы чулі такую ​​прымаўку: «Зюзя на двары – куцця на стале». Нашы продкі варылі куццю, каб мароз не пашкодзіў азімыя, першую лыжку кашы гаспадар дома кідаў Зюзе ў акно. Пагадзіцеся, ёсць нейкая асацыяцыя з Санта Клаўсам, якому дзеці пакідаюць пад ёлкай шклянку малака і печыва?

зюзя

Традыцыйнае навагодняе дрэва, усімі любімая ялінка, у беларусаў з’явілася зусім нядаўна – 150 гадоў таму. Традыцыя ўсталёўваць і ўпрыгожваць калючую прыгажуню перавандравала да нас з Нямеччыны, дзе яловая галінка была сімвалам вечнага жыцця. Разменьвацца па дробязях нашы продкі не сталі, вырашыўшы ўсталёўваць у хаце цэлае дрэва. Упрыгожвалі ёлкі спачатку толькі прадстаўнікі шляхты, а простыя саслоўі пачалі прытрымлівацца гэтай традыцыі толькі ў XX стагоддзі.

новогодняя елка

І напрыканцы скажам пару слоў пра беларускае навагодняе застолле. Нашы продкі ў зімовы час рыхтавалі тры рытуальныя вячэры, якія адпавядалі тром святам: Калядам, Новаму году і Вадохрышчу. Абавязковай стравай усіх трох вячэр была рысавая куцця, але на Каляды і Вадохрышча елі посную кашу, а на Новы год багатую, з мёдам і разынкамі.

Прымаўка «як сустрэнеш Новы год, так яго і правядзеш» ідзе са старажытнасці. Нашы продкі імкнуліся накрыць багаты стол, даставалі саленні, пяклі бліны, варылі ўзвары, рыхтавалі рыбу, каўбасы і іншыя стравы. Іх павінна было быць абавязкова дванаццаць, па ліку дванаццаці месяцаў года.

новогодний стол

Час не стаіць на месцы: некаторыя традыцыі сыходзяць, пад уплывам моды і іншых культур фармуюцца новыя. Але чаму б не завесці ў сваёй сям’і надзвычайную беларускую традыцыю, якая будзе заключацца ў тым, каб расказваць дзецям пра сваіх продкаў, пра іх вераванні, абрады і ўяўленні. Пасадзіце малых у крэсла, раскажыце ім пра беларускага Зюзю, ці нават звазіце пазнаёміцца ​​з Зюзяй Паазерскім у вёску Азярцы Віцебскай вобласці. Зварыце ўсёй сям’ёй куццю перад Калядамі і пачастуйцеся ўсё разам. Вывучыце перад Калядамі прыгожую беларускую народную песню і вытрыце нос усім, хто без канца спявае пра Казу Дзеразу, якая прыехала з Масквы. Памятайце пра свае карані, тады абавязкова ўбачыце ўсходы!